پیگیری مواد معدنی حیاتی به فقیرترین افراد جهان آسیب می رساند

[CAIRO, SciDev.Net] بر اساس گزارش اتاق فکر آب سازمان ملل، رقابت برای مواد معدنی مورد نیاز برای انرژی پاک و فناوری دیجیتال، محیط زیست را آلوده می کند، دسترسی به آب سالم را تهدید می کند و به سلامتی در برخی از فقیرترین جوامع جهان آسیب می رساند.

بر اساس گزارش موسسه آب، محیط زیست و بهداشت دانشگاه سازمان ملل متحد (UN-INWEH) لیتیوم، کبالت، نیکل، گرافیت و عناصر خاکی کمیاب – ضروری برای وسایل نقلیه الکتریکی، باتری‌ها، پنل‌های خورشیدی، توربین‌های بادی، مراکز داده و هوش مصنوعی (AI) – تبدیل به “نفت قرن بیست و یکم” شده‌اند که برای امنیت اقتصادی ضروری است.

اما هزینه های زیست محیطی و انسانی استخراج این منابع عمدتاً متوجه مناطق معدنی فقیرتر مانند آفریقا و آمریکای جنوبی می شود، در حالی که منافع آن عمدتاً به کشورهای صنعتی سرازیر می شود.

کاوه مدنی، مدیر UNU-INWEH که تیم تحقیق را رهبری می کرد، گفت SciDev.Net که جهان در حال تکرار اشتباهات دوران سوخت های فسیلی است.

او می گوید که استخراج مواد معدنی حیاتی برای پیشرفت اجتناب ناپذیر است، در حالی که کاهش آب، آلودگی و اثرات بهداشتی به عنوان “معادل قابل قبول” تلقی می شود.

در این گزارش آمده است که تقاضا برای مواد معدنی حیاتی بین سال‌های 2010 و 2023 سه برابر شده است و می‌تواند تا سال 2030 دو برابر و تا سال 2050 چهار برابر شود.

تقاضا برای لیتیوم، گرافیت و کبالت می تواند از سال 2020 تا 2050 حدود 500 درصد افزایش یابد، اگر جهان برای محدود کردن گرمایش زمین به 1.5 یا دو درجه سانتیگراد اقدام کند.

“مناطق قربانی”

آبراهام نونبوگو، دانشمند UNU-INWEH و نویسنده اصلی این گزارش، می‌گوید که فناوری‌های مرتبط با تاب‌آوری «الگوهای قدیمی بهره‌برداری را بی‌صدا بازتولید کرده‌اند و «مناطق قربانی» جدیدی را در مناطق آسیب‌پذیر ایجاد کرده‌اند.

او گفت: «پیشرفت‌های فن‌آوری بر حاکمیت اخلاقی غلبه کرده است و بار پیشرفت را بر دوش کسانی که کمتر آمادگی تحمل آن را ندارند، منتقل کرده است. SciDev.Net.

کارگران معدن کبالت در DRC. اعتبار تصویر: IIED/Flickr/Wikipedia Commons

بر اساس این گزارش، آفریقا حدود 30 درصد از ذخایر معدنی حیاتی جهان را در اختیار دارد. جمهوری دموکراتیک کنگو (DRC)، ماداگاسکار و مراکش روی هم بیش از نیمی از ذخایر کبالت جهان را در اختیار دارند و جمهوری دموکراتیک کنگو بیش از 60 درصد از تولید جهانی کبالت را در اختیار دارد.

در جمهوری دموکراتیک کنگو که بیش از 80 درصد استخراج مواد معدنی از معادن صنعتی تحت کنترل خارجی انجام می‌شود، تقریباً سه چهارم مردم با کمتر از 2.15 دلار آمریکا در روز زندگی می‌کنند و حدود دو سوم آنها دسترسی اولیه به آب آشامیدنی ندارند، حتی اگر این کشور بیش از نیمی از منابع آب شیرین آفریقا را در اختیار دارد.

نونبوگو می‌گوید استخراج معادن تأثیر جدی بر زندگی روزمره دارد «زمانی که مردم دیگر نمی‌توانند به طور ایمن نوشیدنی بنوشند یا بهداشت اولیه را بدون خطر رعایت کنند» و آب آشامیدنی و بهداشت به خطر افتاده تبدیل به یک «اورژانس بهداشت عمومی» شده است.

اسامه سلام، کارشناس آب در آژانس محیط زیست – ابوظبی و مرکز ملی تحقیقات آب مصر، می گوید که استخراج معادن از طریق کاهش بیش از حد، مانند استخراج لیتیوم، و آلودگی شیمیایی مانند استخراج کبالت، امنیت آب را تهدید می کند.

در این گزارش آمده است که تولید یک تن لیتیوم به حدود 1.9 میلیون لیتر آب نیاز دارد.

سلام گفت که در «مثلث لیتیوم» عمدتاً خشک آمریکای جنوبی، استخراج معادن سطح آب های زیرزمینی مورد استفاده برای شرب و دام را کاهش می دهد و جوامع را در معرض خطر قرار می دهد. این منطقه که شامل بولیوی، آرژانتین و شیلی است، بیش از نیمی از ذخایر لیتیوم جهان را در اختیار دارد.

در سال 2024، تولید جهانی لیتیوم، به استثنای ایالات متحده، به حدود 240،000 تن رسید که به حدود 456 میلیارد لیتر آب نیاز داشت که برای تامین نیاز سالانه آب خانگی حدود 62 میلیون نفر در جنوب صحرای آفریقا کافی است.

محمد توفیق، استاد جغرافیای فیزیکی در دانشگاه سوهاگ مصر، می گوید که بسیاری از معادن در مناطق خشک یا نیمه خشک که تبخیر زیاد است و تغذیه آب های زیرزمینی کند است، کار می کنند.

وی می‌گوید: در این محیط‌ها، برداشت زیاد و مستمر آب، استفاده موقتی نیست، بلکه تغییر بیلان آبی منطقه است و این اختلال در کنار فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی است.

زباله های سمی

علاوه بر کاهش آب، آلودگی نیز یک مشکل حیاتی است.

این گزارش می گوید که تولید یک تن مواد معدنی خاکی کمیاب می تواند حدود 2000 تن زباله سمی تولید کند. در سال 2024، تولید جهانی خاک های کمیاب حدود 707 میلیون تن زباله سمی تولید خواهد کرد که معادل نزدیک به 59 میلیون کامیون زباله کاملاً بارگیری شده است.

در جمهوری دموکراتیک کنگو، تأثیر سلامتی به وضوح قابل مشاهده است. یک بررسی از جوامع معدن نشان داد که بیماری های پوستی و مشکلات زنان و زایمان در میان زنان و دختران گسترده است. حدود یک سوم از سایت های معدن در DRC کودکان را استخدام می کنند.

خوشه‌های جهانی ذخایر و سایت‌های معدنی حیاتی برگرفته از داده‌های نقطه جغرافیایی USGS برای معادن، کانسارها، ناحیه‌ها و مناطق معدنی (2017). اعتبار تصویر: UNU-INWEH

بر اساس مطالعه ذکر شده در این گزارش، میزان ناهنجاری‌هایی مانند نقص لوله عصبی و نقص اندام تحتانی نیز در بخش‌های زایمان نزدیک مناطق معدنی بالاتر است.

سلام هشدار می دهد که آلودگی فلزات سنگین آب آشامیدنی، کشاورزی و امنیت غذایی را تهدید می کند. برداشت بیش از حد آب های زیرزمینی می تواند چاه های آبیاری را خشک کند، در حالی که فلزات سنگین می توانند حاصلخیزی خاک را از بین ببرند و محصولات را برای خوردن ناامن کنند و معیشت کشاورزان کوچک را تهدید کند.

خواستار اصلاحات است

سلام می‌گوید که سیاست‌های فعلی آب نمی‌تواند این فشارها را تحمل کند، زیرا دولت‌ها اغلب مجوزهای معدن را برای بازدهی سریع اقتصادی در اولویت قرار می‌دهند، در حالی که ارزیابی‌های انباشته تأثیر آب تا حد زیادی وجود ندارد. او هشدار می دهد که بدون اصلاحات دقیق، مناطق معدنی ممکن است به “ورشکستگی آب” در حوضه های سطحی و زیرزمینی اطراف برسند.

این گزارش خواستار تجدید ساختار زنجیره تامین مواد معدنی بدون رها شدن از گذار سبز است. این بیانیه می‌گوید که دولت‌ها باید در زیرساخت‌های بازیافت و تحقیق بر روی مواد جایگزین سرمایه‌گذاری کنند تا تقاضای جهانی برای مواد معدنی تازه استخراج شده را کاهش دهند.

مدنی می‌گوید تا زمانی که تقاضا برای مواد کاهش نیابد، استانداردهای زیست‌محیطی اجرا نشود، از منابع آب حفاظت شود و منافع به‌طور عادلانه‌تر تقسیم نشود، اهداف اقلیمی به‌صورت پایدار برآورده نمی‌شوند.

نونبوگو خواستار بررسی اجباری، سیاست های تجاری سازگار با حقوق بشر و حفظ آب، سرمایه گذاری در بازیافت و جایگزینی مواد و حمایت از احیای محیط زیست و سلامت در مناطق آسیب دیده است.

او می‌گوید: «مصرف اخلاقی بدون اصلاح ساختاری ناکافی است» و هشدار داد که بازیافت به تنهایی کافی نخواهد بود مگر اینکه با کاهش تقاضا، مواد جایگزین و استانداردهای استخراج قابل اجرا ترکیب شود.

این قطعه توسط میز جهانی SciDev.Net تولید شده است.