ورونیکا وایدا استاد بازنشسته شیمی در دانشگاه کلرادو، بولدر، که تخصص او شامل شیمی فیزیکی، اتمسفر، و محیط زیست است. او بیش از 40 سال در آنجا کار کرد و در سال 2024 بازنشسته شد، اما هنوز هم به همکاران خود مشاوره می دهد. در سال 2011، وایدا برنده جایزه EB Wilson در طیف‌سنجی شد، پس از آن جایزه ایروینگ لانگمویر در سال 2020 در فیزیک شیمی و جایزه پیشگام شیمی از موسسه شیمی‌دانان آمریکا در سال بعد دریافت کرد.
من در بخارست، رومانی به دنیا آمدم اما فکر می کنم زادگاه من کلوژ در ترانسیلوانیا است. زمانی که من نوجوان بودم، خانواده ام به بخارست بازگشتند.
مادرم اهل کلوژ بود. یهودیان مجارستانی مانند خانواده مادرم تبعید شدند و بسیاری کشته شدند، اما مادرم و برادر کوچکترش زنده ماندند.
پدرم اهل یک روستای بسیار فقیر رومانیایی بود به نام Câţcău. در سن هفت سالگی به او گفته شد که خانه را ترک کند و شاگردی پیدا کند زیرا خانواده اش نمی توانند از او مراقبت کنند. او کفاش شد و پس از جنگ به بخارست ختم شد جایی که با مادرم آشنا شد
من همیشه نمی خواستم شیمیدان شوم. در نوجوانی علاقه شدیدی به هنر و ادبیات پیدا کردم. اما ما باید انتخاب می کردیم که کدام برنامه دبیرستان را دنبال کنیم و من شیمی را انتخاب کردم زیرا فرصت های بیشتری در زمینه های علمی وجود داشت. هر چه بیشتر وارد شیمی شدم، برایم جالب تر بود و هنوز هم دارم.
مدارس در رومانی من و همسالانم را به خوبی آماده کردند. یکی از نمونه ها موسسه عالی ریاضیات رومانیایی است، که بود در اواسط دهه 1970 توسط النا چائوشسکو، همسر دیکتاتور رومانی، نیکولای چائوشسکو، زندانی شد. اخیراً متوجه شدم که چند تن از همکلاسی های من در دبیرستان بخارست، استادان برجسته ریاضیات در پرینستون بودند، که یکی از بهترین بخش های ریاضی در ایالات متحده است.
من سه ترم در دانشگاه بخارست بودمتحصیل در رشته شیمی در مقطع کارشناسی زمانی که بورسیه تحصیلی شیمی در ایالات متحده آمریکا اعلام شد. من در امتحانات مورد نیاز در رشته های شیمی، فیزیک، ریاضی و انگلیسی شرکت کردم. حدود شش ماه بعد، وزارت آموزش رومانیایی با من تماس گرفت و به من گفت که این یکشنبه را به دانشگاه براون در رود آیلند ترک کنم.
این یک فرصت بسیار شگفت انگیز و متحول کننده زندگی بوداما چیزهایی بود که من در مورد زندگی در آمریکا نمی فهمیدم. براون محل حمایت و مراقبت بود و با کمک خانواده میزبان که فراهم کرد، توانستم راه خود را باز کنم.
تعداد کمی از زنان در دوره های شیمی در مقطع بالاتر در براون وجود داشتو همچنین در سایر مدارس آمریکا. زنان در رشته‌های پیش‌پزشکی شیمی آلی می‌خواندند، اما در شیمی فیزیک و دوره‌های شیمی سطح بالا تعداد کمی از دانشجویان دختر و هیچ‌کدام در دانشکده وجود نداشت. من دکترای خود را در دانشگاه ییل به پایان رساندم.
دانشگاه ییل تا سال 1969 پذیرش دانشجوی زن در مقطع کارشناسی را آغاز نکرد. نگرش بسیار انحصاری نسبت به زنان وجود داشت، برخلاف رومانی، جایی که من اساتید زن زیادی داشتم. علاوه بر این، پذیرش در دانشگاه های رومانی کاملاً بر اساس امتحان بود و جنسیت شرکت کنندگان در آزمون کور بود. بنابراین حدود 60 درصد از کلاس من در بخارست زن بودند.
وقتی آزمایش های من جواب داد، آنها با من مثل بقیه رفتار کردند و فراموش کردند که من متفاوت هستم
پس از اتمام کار دکترا در ییل، داشتم به گرفتن نوبت فوق دکتری فکر می کردم. با این حال، مشاور من از نوشتن توصیه نامه برای من خودداری کرد. وی گفت: شخصی نیست اما زنان نباید شغل داشته باشند. این حدود سال 1977 بود و کاملاً یک مانع بود. اما رئیس دپارتمان شیمی هاروارد، دادلی هرشباخ، تماس گرفت و از من پرسید که آیا به یک موقعیت مستقل پسادکتری در هاروارد علاقه مند هستم که به احتمال زیاد به سمت هیئت علمی منتهی شود. گفتم بله.
برخی از اساتید دانشگاه هاروارد از داشتن یک همکار زن ابراز ناراحتی کردند. اما در همان زمان، زمانی که آزمایش های من جواب داد، آنها با من مانند بقیه رفتار کردند و فراموش کردند که من متفاوت هستم.
وقتی به کلرادو رفتم اوضاع فرق می کرد در سال 1984 منابعی مانند حقوق، هزینه های راه اندازی و فضای آزمایشگاهی ارتقا یافته در مقایسه با همسرم که یک معاصر بود، برای من کمیاب یا در دسترس نبود. پس از 40 سال در بولدر، از زندگی و علمی که می‌توانستم در اینجا دنبال کنم، قدردانی کردم، حتی اگر شروع کار دشوار بود.
من جامعه دانشمندان جو را کشف کردم در بولدر که کار و تفکر من را شکل داد. از آن زمان، تدریس و تحقیق من بر رابط شیمی فیزیک بنیادی و علوم جوی متمرکز شده است. طرح سوالات در علم محیط زیست منجر به شناسایی حوزه های جدیدی برای تحقیقات بنیادی شیمیایی شده است.
در 20 سال گذشته اوضاع بهتر شده است. اکنون زنان در همه این بخش ها حضور دارند، اما در سال گذشته می توانم ببینم که اوضاع چگونه تغییر می کند. علم محیط زیست به ویژه در میان جو سیاسی فعلی در ایالات متحده آسیب جدی دیده است. من در سال 2024 بازنشسته شدم و خوشحالم زیرا نمی خواهم در حال حاضر برای کمک هزینه های تحقیقاتی فدرال با همکاران جوانم رقابت کنم.
بسیاری از لحظات مهم در حرفه من کاملاً تصادفی به نظر می رسید، اما به اشتراک گذاشتن ایده ها، همکاری و ایجاد جامعه برای کار من مهم بود.
من فقط می توانم به خودم برای دیدن احتمالات اعتبار بدهم که ممکن است دیگران آن را از دست داده باشند، و به خاطر داشتن طیف وسیعی از تجربه برای تلفیق شیمی فیزیک بنیادی با علم جو.
کاری که من در طول زندگی حرفه ای ام انجام داده ام پیچیده تر شده است. من با مولکول‌های منفرد با چند اتم شروع کردم، اما روی مجموعه‌ای از مولکول‌های رابط کار کردم. علم سرگرم کننده بوده و هست.
من دوست دارم بخوانم، پیاده روی کنم یا پیاده روی کنم و سفر کنم، اما نتوانستند به طور جدی سرگرمی‌های خود را دنبال کنند زیرا کار همه‌گیر بود. دو فرزند دارم که آنها را بزرگ کردم و اکنون سه نوه دارم. من بسیار خوش شانس هستم که فرصت تدریس، تحقیق و تشکیل خانواده را داشتم، اما تعادل بین کار و زندگی ممکن نبود.
